Sperm dondurma (sperm kriyoprezervasyonu), erkekten alınan spermlerin ileride tüp bebek tedavisinde kullanılmak üzere özel koruyucu çözeltilerle −196 °C’de sıvı azot içinde saklanmasıdır. Türkiye’de sperm dondurma, Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Yönetmeliği’nde sayılan tıbbi zorunluluk hâllerinde yapılabilir.
Bu durumlar; cerrahi yöntemle sperm elde edilmesi, kemoterapi veya radyoterapi gibi sperm üretimine zarar verebilecek tedavilerden ve üreme işlevini kaybettirecek ameliyatlardan önce olunması ile spermin çok az olduğu kriptozoospermi durumudur. Dondurulan sperm ileride yalnızca evlilik içinde, eşin yumurtasıyla tüp bebek tedavisinde kullanılabilir.
Kişiselleştirilmiş tedavi planınız için görüşmeye bekliyoruz.
Size özel tedavi protokolünüzü oluşturmak ve tüm sorularınızı yanıtlamak için buradayız.
Sperm dondurmada, ejakülasyonla veya cerrahi yöntemle elde edilen sperm örneği önce laboratuvarda değerlendirilir. Ardından hücreleri dondurma sırasında koruyan özel bir çözeltiyle karıştırılır, küçük hacimli saklama kaplarına bölünür ve sıvı azot tanklarına alınır.
Dondurulan spermler, gerektiğinde çözülerek çoğunlukla mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemiyle kullanılır. Çözme sonrasında spermlerin bir kısmı hareketini kaybedebileceğinden, dondurulacak örnek sayısı ve kullanım yöntemi sperm kalitesine göre planlanır.
Sperm dondurma hangi durumlarda yapılır?
Kemoterapi veya radyoterapi öncesinde
Üreme işlevini etkileyebilecek ameliyatlar öncesinde
Cerrahi yöntemle sperm elde edildiğinde
Spermin çok az olduğu durumlarda (kriptozoospermi)
Yasal onam ve kimlik doğrulama
Yönetmelik, bu tıbbi zorunluluklar dışında üreme hücrelerinin saklanmasına izin vermez. Saklama öncesinde kişiden alınan kan örneğiyle DNA kimliklendirme testi yapılır; cerrahi yöntemle elde edilen veya kriptozoospermi nedeniyle saklanan sperm doksan gün içinde kullanılacaksa bu test aranmaz.
Sperm dondurma süreci adım adım
Adım 01
Ön görüşme ve uygunluk
Tıbbi öykü değerlendirilir, sperm dondurmanın yasal gerekçesi belirlenir ve süreç hakkında bilgi verilir.
Adım 02
Testler ve onam
Saklama öncesinde enfeksiyon taramaları yapılır ve kimlik doğrulama için kan örneği alınır; yazılı onam formu doldurulur.
Adım 03
Örnek verme
Örnek, genellikle 2–7 günlük cinsel perhizin ardından klinikteki özel odada verilir. Ejakülatta sperm bulunmayan erkeklerde sperm, testisten cerrahi yöntemle elde edilebilir.
Adım 04
Analiz ve dondurma
Spermin sayısı, hareketliliği ve şekli değerlendirilir; örnek koruyucu çözeltiyle hazırlanarak dondurulur.
Adım 05
Saklama ve yıllık onay
Saklama süresi bir yılı aşarsa her yıl imzalı dilekçeyle saklama isteğinin sürdüğü bildirilir; saklama en fazla beş yıldır, daha uzun süre için Sağlık Bakanlığı izni gerekir.
Kişiselleştirilmiş tedavi planınız için görüşmeye bekliyoruz.
Size özel tedavi protokolünüzü oluşturmak ve tüm sorularınızı yanıtlamak için buradayız.
Dondurulmuş sperm, tedavi zamanı geldiğinde çözülür ve kalitesine göre çoğunlukla mikroenjeksiyon (ICSI) ile kullanılır. Mikroenjeksiyonda her yumurtaya tek bir sperm enjekte edildiği için, çözme sonrası hareketli sperm sayısı az olsa bile döllenme sağlanabilir.
Saklanan sperm, yalnızca saklanan kişinin kendisi tarafından ve evlilik içinde kullanılabilir. Dondurulmuş materyalin başka bir merkeze nakli, yönetmelikte belirtilen yazılı başvuru ve bildirim koşullarıyla mümkündür.
Başarıyı neler etkiler?
Dondurma öncesi sperm kalitesi
Çözme sonrası hareketli sperm oranı
Kullanılacak yöntem (aşılama veya mikroenjeksiyon)
Kadın eşin yaşı ve yumurtalık rezervi
Laboratuvarın dondurma ve çözme deneyimi
Hiçbir test, ilaç, cerrahi veya laboratuvar yöntemi tek başına gebelik garantisi vermez. Kişisel olasılık; yaş, tanı, embriyo ve sperm özellikleri ile önceki tedavi deneyimi üzerinden açıklanmalıdır.
Riskler ve sınırlar
Dondurma ve çözme sırasında spermlerin bir kısmı hareketini veya canlılığını kaybedebilir. Sperm testisten cerrahi yöntemle elde ediliyorsa ağrı, kanama ve enfeksiyon gibi işleme bağlı riskler de bulunur.
Sperm dondurma gelecekte gebeliği garanti etmez; sonuç büyük ölçüde spermin kalitesine, kadın eşin yaşına ve tedavi yöntemine bağlıdır. Kanser tedavisi öncesinde zaman kısıtlı olduğunda tek bir örnek bile saklanabilir.
Tavmergen IVF’de sperm dondurma yaklaşımı
Tavmergen IVF’de sperm dondurma; tıbbi gerekçe, sperm kalitesi ve ileride kullanılacak tedavi yöntemi birlikte değerlendirilerek planlanır. Kanser tanısı alan hastalarda işlem, kanser tedavisini geciktirmeyecek şekilde mümkün olan en kısa sürede planlanır.
Saklama süresi, yıllık onay ve kimlik doğrulama gibi yasal adımlar sürecin başında açıkça paylaşılır. Kişisel değerlendirme için hekiminizle görüşebilirsiniz.
Psikolojik destek
Tüm süreçte klinik psikoloğumuzla yanınızdayız.
Tedavi öncesinde, sırasında ve sonrasında aklınızdan geçenleri ve hissettiklerinizi konuşmak için görüşme talep edebilirsiniz.
Dünya Sağlık Örgütü’nün laboratuvar el kitabı, örneğin 2 ile 7 günlük cinsel perhizden sonra verilmesini önerir. Perhiz süresi sperm sayısını ve hareketliliğini etkileyebildiği için size verilen talimata uymanız önerilir.
Dondurma Yöntemleri
Yönetmelikte sayılan tıbbi zorunluluklarda: cerrahi yöntemle sperm elde edildiğinde, kemoterapi veya radyoterapi öncesinde, üreme işlevini kaybettirecek ameliyatlardan önce ve spermin çok az olduğu kriptozoospermi durumunda.
Dondurma Yöntemleri
Yönetmeliğe göre üreme hücreleri en fazla beş yıl saklanabilir; daha uzun saklama Sağlık Bakanlığı iznine bağlıdır. Saklama süresi bir yılı aşarsa her yıl imzalı dilekçeyle saklama isteğinin sürdüğünün bildirilmesi gerekir.
Dondurma Yöntemleri
Dondurma ve çözme sırasında spermlerin bir kısmı hareketini kaybedebilir; ancak mikroenjeksiyon (ICSI) yönteminde her yumurtaya tek bir sperm yeterli olduğundan dondurulmuş spermle tüp bebek tedavisi yapılabilir. Sonuç büyük ölçüde sperm kalitesine ve kadın eşin yaşına bağlıdır.
Tüp bebek tedavileri tamamen kişiye özel olarak planlanmalıdır. Yani her çiftin, erkek ve kadın olmak üzere medikal durumları detaylı bir şekilde incelenerek tedavi kararları alınmalıdır. Herhangi bir tedavi, teknik ya da teste dair burada verilen herhangi bir bilgi, tek başına bir çiftin üreme sorununun çözümü olamaz. Kendi durumunuza dair detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
