Türkiye’de ilk tüp bebek tedavisini 1989 yılında gerçekleştiren Prof. Dr. Erol Tavmergen, günümüzde makrofaj aşısı başta olmak üzere “tüp bebek başarısını artıran” birçok yöntemle çiftlerin çocuk hayalini gerçekleştirmelerine yardımcı oluyor.
Halk arasında “tutundurma aşısı” olarak da bilinen makrofaj aşısı, tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı veya tekrarlayan gebelik kaybı yaşayan seçilmiş hastalarda gündeme gelen, bağışıklık sistemine yönelik deneysel bir uygulamadır. Adında “aşı” geçse de koruyucu bir aşı değildir; kadının kendi kanından elde edilen bağışıklık hücrelerinin laboratuvarda hazırlanmasına dayanır.
Tutundurma aşısının canlı doğum oranını artırdığını gösteren yeterli ve yüksek kaliteli kanıt henüz bulunmamaktadır. Bu tanıma uyan yöntem, bilimsel literatürde kadının kendi kanından elde edilen bağışıklık hücrelerinin (periferik kan mononükleer hücreleri, PBMC) rahim içine verilmesi olarak incelenmektedir; ESHRE’nin 2023 tarihli önerileri bu uygulamayı önermemektedir.
Kişiselleştirilmiş tedavi planınız için görüşmeye bekliyoruz.
Size özel tedavi protokolünüzü oluşturmak ve tüm sorularınızı yanıtlamak için buradayız.
Makrofaj aşısında, kadından alınan kan örneğindeki bağışıklık hücreleri ayrıştırılır ve laboratuvarda özel bir kültür ortamında hazırlanır. Bu uygulamanın, anne bağışıklık sisteminin embriyoya uyumunu destekleyerek tutunmaya katkı sağlayabileceği öne sürülmektedir. Ancak bu varsayım henüz büyük ve iyi tasarlanmış çalışmalarla doğrulanmamıştır; bu nedenle yöntem rutin bir tedavi olarak değil, seçilmiş hastalarda değerlendirilen deneysel bir uygulama olarak ele alınmalıdır.
Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığının ardında tek bir neden bulunmaz. Değerlendirmede şu başlıklar birlikte ele alınır:
Doğuştan gelen anatomik bozukluklar
Rahim içi ile ilgili (miyom, polip vb.) sorunlar
Anne-babadan geçen ya da embriyoda oluşan kromozomal bozukluklar
Endokrin sebepler, yani hormonal dengesizlikler
Erkek kaynaklı problemler
Rahim iç tabakasında ortaya çıkan bağışıklık sistemiyle alakalı sorunlar
Makrofajlar, NK hücreleri ve KIR genleri nedir?
Makrofajlar; hücresel artıkları, yabancı maddeleri ve mikropları tanıyıp yutan bağışıklık hücreleridir. Doğal öldürücü (NK) hücreler ise enfekte hücreler veya kanser hücreleri gibi vücutta bulunmaması gereken hücreleri tanıyıp ortadan kaldıran ayrı bir bağışıklık hücresi grubudur. KIR genleri, NK hücrelerinin yüzeyindeki bazı reseptörleri kodlayan genlerdir. Rahim iç tabakasındaki NK hücreleri ve makrofajlar, gebeliğin erken döneminde embriyonun tutunmasında ve plasentanın gelişmesinde de görev alır.
Embriyonun genetik yapısının yarısı babadan geldiği için anne bağışıklık sisteminin gebeliğe uyum sağlaması gerekir. Bazı araştırmacılar, rahim iç tabakasındaki bağışıklık dengesinin bozulmasının tutunma başarısızlığı veya erken gebelik kaybıyla ilişkili olabileceğini öne sürmektedir; ancak bu ilişki her hastada gösterilmiş değildir. Tutundurma aşısı, bu varsayıma dayanarak bağışıklık yanıtını tutunmayı destekleyecek yönde etkilemeyi amaçlar.
Makrofaj aşısı nasıl uygulanır?
Kadından alınan kan örneğinden bağışıklık sisteminde görevli hücreler ayrıştırılır ve laboratuvarda büyüme faktörleriyle desteklenmiş özel bir kültür ortamında bekletilir. Hazırlanan hücreler, merkezin protokolüne göre genellikle embriyo transferinden bir gün önce rahim içine uygulanır. Uygulamanın kimlere yapılacağı, tekrarlayan başarısızlığın diğer nedenleri değerlendirildikten sonra hekim tarafından belirlenir.
Adım 01
Ön değerlendirme
Önceki tedaviler, embriyo kalitesi, rahim içi yapı, genetik ve hormonal etkenler gibi tekrarlayan başarısızlığın olası nedenleri gözden geçirilir.
Adım 02
Karar ve onam
Yöntemin deneysel niteliği, olası yararı ve belirsizlikleri konuşulur; uygun görülürse yazılı onam alınır.
Adım 03
Kan alma ve laboratuvar hazırlığı
Kadından alınan kan örneğindeki bağışıklık hücreleri ayrıştırılarak laboratuvarda özel kültür ortamında hazırlanır.
Adım 04
Rahim içine uygulama
Hazırlanan hücreler, protokole göre genellikle embriyo transferinden bir gün önce rahim içine verilir.
Adım 05
Transfer ve takip
Embriyo transferi planlandığı şekilde yapılır; gebelik testi ve sonraki takip, standart tüp bebek sürecindeki gibi sürdürülür.
Kişiselleştirilmiş tedavi planınız için görüşmeye bekliyoruz.
Size özel tedavi protokolünüzü oluşturmak ve tüm sorularınızı yanıtlamak için buradayız.
Makrofaj aşısı her hastada rutin olarak uygulanan bir yöntem değildir; tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı veya tekrarlayan gebelik kaybı öyküsü olan seçilmiş hastalarda, diğer olası nedenler değerlendirildikten sonra gündeme gelebilir. Karar verilirken şu başlıklar birlikte ele alınır:
Kadın yaşı, yumurtalık rezervi ve infertilite süresi
Semen analizi ve gerektiğinde erkek üreme sağlığı bulguları
Rahim, tüpler ve eşlik eden jinekolojik durumlar
Önceki gebelikler, tedaviler ve tedaviye verilen yanıt
Seçilen yöntemin doğru endikasyonla ve düzenli takiple uygulanması
Hiçbir test, ilaç, cerrahi veya laboratuvar yöntemi tek başına gebelik garantisi vermez. Kişisel olasılık; yaş, tanı, embriyo ve sperm özellikleri ile önceki tedavi deneyimi üzerinden açıklanmalıdır.
Tedavi veya izlem seçenekleri nasıl seçilir?
Tutundurma aşısı gibi bağışıklık hücresi temelli deneysel yaklaşımlar değerlendirilirken, canlı doğum faydasına ilişkin kanıtın sınırlı olduğu ve gebelik olasılığını asıl belirleyen etkenler birlikte göz önünde bulundurulur. Daha ileri veya daha pahalı bir işlem her zaman daha doğru seçenek değildir; amaç doğru hastaya doğru zamanda, kanıtla desteklenen yaklaşımı sunmaktır.
Bazı kişilerde izlem veya temel tedavi yeterli olabilirken bazılarında zaman kaybetmeden üremeye yardımcı tedavilere geçmek anlamlıdır. Cerrahi ya da laboratuvar ek uygulaması düşünülüyorsa, beklenen yarar ile işlem riski ve kanıt düzeyi açıkça konuşulmalıdır.
Riskler ve sınırlar
Rahim içine yapılan uygulamalarda hafif kramp veya lekelenme görülebilir. ESHRE, bu yöntemin yan etkileri, komplikasyonları ve gebelik sonuçlarına ilişkin kapsamlı veri bulunmadığını vurgulamaktadır. Yöntemin en önemli sınırlılığı, etkinliğine ilişkin kanıtın yetersiz olması ve buna bağlı zaman kaybı riskidir.
Risklerin düzeyi uygulanacak yönteme ve kişinin sağlık durumuna göre değişir. Onam sürecinde alternatifler, işlem yapılmaması seçeneği, beklenen yarar ve belirsizlikler anlaşılır dille paylaşılmalıdır.
Tavmergen IVF’de makrofaj (tutundurma) aşısının gündeme gelip gelmeyeceği, tekrarlayan başarısızlığın diğer olası nedenleri değerlendirildikten sonra hekiminizle birlikte kararlaştırılır; bu görüşmede yöntemin kanıt düzeyi de konuşulur.
İzmir’deki merkezimizde ilk görüşmeden takip sürecine kadar sorularınızı açıkça konuşabilir, olası yolların yarar ve sınırlarını öğrenebilirsiniz. Kişisel değerlendirme için uzman ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Psikolojik destek
Tüm süreçte klinik psikoloğumuzla yanınızdayız.
Tedavi öncesinde, sırasında ve sonrasında aklınızdan geçenleri ve hissettiklerinizi konuşmak için görüşme talep edebilirsiniz.
Adında “aşı” geçse de koruyucu bir aşı değildir. Kadının kendi kanından elde edilen bağışıklık hücrelerinin laboratuvarda hazırlanıp embriyo transferinden önce rahim içine verilmesine dayanan, araştırılmaya devam eden bir yöntemdir.
İleri Laboratuvar Yöntemleri
Bu yöntemin canlı doğum oranına etkisi üzerine çalışmalar sürmektedir ve şu an için kesin bir sonuç yoktur. Bu nedenle her hastaya uygulanan bir yöntem değildir; tekrarlayan başarısızlık yaşayan seçilmiş hastalarda, nedenler araştırıldıktan sonra hekiminiz tarafından değerlendirilir.
İleri Laboratuvar Yöntemleri
Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı veya tekrarlayan gebelik kaybı yaşayan seçilmiş hastalarda; embriyo kalitesi, rahim içi yapı, genetik ve hormonal etkenler gibi diğer olası nedenler değerlendirildikten sonra gündeme gelebilir.
İleri Laboratuvar Yöntemleri
Rahim içine yapılan uygulamalarda hafif kramp veya lekelenme görülebilir. Yöntemin yan etkileri ve gebelik sonuçları üzerine yeterli veri henüz bulunmamaktadır. Olası riskler ve beklentiler, uygulama öncesinde hekiminizle ayrıntılı olarak konuşulur.
Tüp bebek tedavileri tamamen kişiye özel olarak planlanmalıdır. Yani her çiftin, erkek ve kadın olmak üzere medikal durumları detaylı bir şekilde incelenerek tedavi kararları alınmalıdır. Herhangi bir tedavi, teknik ya da teste dair burada verilen herhangi bir bilgi, tek başına bir çiftin üreme sorununun çözümü olamaz. Kendi durumunuza dair detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
